De cotoneaster, ook wel dwergmispel genoemd, is al jarenlang een populaire tuinplant in Nederland. Hij is onderhoudsarm, winterhard en de rode bessen in de herfst zijn een lust voor het oog. Vogels zijn er dol op.
Maar die populariteit heeft een keerzijde die steeds meer mensen zich realiseren.
1. Invasief in de Nederlandse natuur
Dit is verreweg het grootste nadeel van de cotoneaster, en het is serieus genoeg om er niet omheen te draaien: meerdere cotoneastersoorten zijn aangemerkt als invasieve exoot in Nederland.
De verspreiding gaat via vogels. Die eten de rode bessen en schijten de zaden uit op plekken ver van de tuin vandaan. Zo belanden cotoneasters in duinen, kalkgraslanden, spoorbermen en andere natuurgebieden waar ze van nature niet thuishoren.
Eenmaal gevestigd in de natuur verdringen ze inheemse, soms zeldzame planten. Ze vormen dichte struiklagen waardoor lichtminnende soorten geen kans meer krijgen. Zeker in de duinen zorgt dit al op meerdere plekken voor grote problemen.
Minimaal 13 cotoneastersoorten worden in Nederland als invasief of potentieel invasief beschouwd door de NVWA en FLORON. De meest problematische soort is de veelgebruikte Cotoneaster horizontalis, ook wel de vlakke dwergmispel.
Woon je binnen vijftien kilometer van een natuurgebied? Dan is het advies om geen cotoneaster in je tuin te planten.
2. Licht giftig voor mensen en huisdieren
Alle delen van de cotoneaster zijn licht giftig, met name de bessen. Bij inname kunnen ze misselijkheid, braken en buikpijn veroorzaken bij mensen en huisdieren.
De bessen zien er aantrekkelijk uit, wat ze een risico maakt voor nieuwsgierige kinderen. Honden en katten die de bessen opeten kunnen eveneens klachten krijgen.
Bij het snoeien of verwijderen van de plant kan contact met beschadigde plantendelen huidirritatie veroorzaken, onder andere door de bacterie Erwinia amylovora die de plant kan dragen.
3. Gevoelig voor bacterievuur
De cotoneaster behoort tot de rozenfamilie en is daardoor vatbaar voor bacterievuur, een gevaarlijke plantenziekte veroorzaakt door de bacterie Erwinia amylovora.
Een aangetaste cotoneaster is te herkennen aan takken die er verbrand uitzien: bruine, verwelkte bladeren en bloemtrossen die niet afvallen. De ziekte verspreidt zich snel door de plant en kan hem volledig doden.
Problematischer: de cotoneaster kan bacterievuur ook verspreiden naar andere planten in de tuin, zoals appels, peren en meidoorns. Dat maakt een besmette plant een risico voor de hele tuin.
4. Moeilijk volledig te verwijderen
Wie zijn cotoneaster alsnog wil verwijderen, heeft een klus aan zich. De plant heeft een sterk vertakt wortelstelsel dat diep en breed gaat.
Bovendien verspreidt de cotoneaster zich via afleggers: takken die de grond raken wortelen vanzelf in. Zo groeit de plant gestaag uit, ook als je hem regelmatig snoeit.
Kruipende soorten zoals Cotoneaster dammeri kunnen in een paar jaar een groot oppervlak bedekken dat moeilijk te verwijderen is zonder de bodem flink te bewerken.
5. Bloeit maar kort en onopvallend
Tegenover de nadelen staat één seizoensmoment dat de cotoneaster zijn populariteit geeft: de rode bessen in de herfst en winter. Maar de bloei in het voorjaar is klein en onopvallend, en de rest van het jaar is de plant weinig bijzonder.
Wie het hele seizoen kleur en beleving in de tuin wil, heeft aan de cotoneaster alleen niet genoeg.
Wanneer is een cotoneaster dan nog acceptabel?
Als je toch voor een cotoneaster kiest, doe dat dan alleen als je:
- Minstens vijftien kilometer van een natuurgebied woont
- Bereid bent om de bessen voor de winter te verwijderen zodat vogels ze niet kunnen eten en verspreiden
- De plant actief in de hand houdt en verspreiding via afleggers voorkomt
Betere alternatieven voor de cotoneaster
Wil je dezelfde uitstraling zonder de ecologische risico’s? Deze inheemse alternatieven zijn een stuk verantwoorder:
- Wegedoorn (Rhamnus cathartica): donkerblauwe bessen, witte bloesem in het voorjaar, aantrekkelijk voor vogels
- Duindoorn (Hippophae rhamnoides): oranje bessen, goed bestand tegen wind en droogte, ideaal aan de kust
- Meidoorn (Crataegus): witte bloei, rode bessen, enorme waarde voor vogels en insecten
Samengevat: de nadelen van de cotoneaster
- Meerdere soorten zijn invasief en bedreigen de inheemse natuur via verspreiding door vogels
- Licht giftig voor mensen, kinderen en huisdieren
- Vatbaar voor bacterievuur, dat ook andere tuinplanten kan infecteren
- Moeilijk volledig te verwijderen door sterk wortelstelsel en verspreiding via afleggers
- Bloeit onopvallend en is buiten de bessen weinig decoratief
Overweeg je andere struiken voor je tuin? Lees dan ook ons artikel over de nadelen van de rododendron en de nadelen van de wisteria.
Bekijk ook ons overzicht van nadelen van populaire tuinplanten voor meer eerlijke plantvergelijkingen.